Ankara Sanayi Odası (ASO), teknoloji geliştirme bölgesi ekosistemini uluslararası örneklerle karşılaştırmalı olarak ele alan “Küresel Teknoloji Politikaları Perspektifinde Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Analizi” başlıklı raporunu yayımladı.
Ekosistemde Büyüme Var, Ancak Teknoloji İhracatı ve Derinleşme Sınırlı
Yayımlanan rapora göre, Türkiye’de altyapı çalışmaları devam edenlerle birlikte 113 Teknoloji Geliştirme Bölgesi (TGB) bulunuyor ve bunların 94’ü aktif olarak faaliyet gösteriyor. Son 25 yıllık dönemde teknoparklarda faaliyet gösteren firma sayısı 12 bin 188’e, toplam istihdam ise 125 bin 124 kişiye ulaşarak önemli bir ölçek yakalandı. Aynı dönemde teknoparkların toplam satış hacmi yaklaşık 1,15 trilyon TL’ye, kümülatif ihracatı ise 16 milyar dolara yükseldi.
Ancak rapor, ulaşılan bu niceliksel büyüklüğün patent, ticarileşme ve sanayi ölçeğinde teknoloji üretimine aynı düzeyde yansımadığını ortaya koydu. Türkiye genelinde 2002–2024 yılları arasında yapılan 31 bin 757 patent tescilinin sadece 2 bin 412’si teknoparklardan geldi ve teknoparkların ulusal patent tescilindeki payı yüzde 7,6’da kaldı. Ayrıca firmaların yüzde 56’sının yazılım ve dijital teknoloji alanında yoğunlaştığı, imalat ve donanım odaklı firmaların payının ise yüzde 5’in altında kaldığı rapora yansıyan çarpıcı bulgular arasında yer alıyor.
ASO Başkanı Seyit Ardıç: “Asıl İhtiyaç Nitelik Odaklı Dönüşüm” ASO Başkanı Seyit Ardıç, rapora ilişkin yaptığı değerlendirmede teknoparklarda ulaşılan büyümenin önemli bir eşik olduğunu vurgulayarak, “Şimdi teknoparklarda ürünleşme, ticarileşme ve ihracatta sıçrama zamanı” ifadelerini kullandı. Ardıç, yeni dönemde meselenin bu niceliksel ölçeği güçlü fikrî mülkiyet çıktısına ve sanayi ölçeğinde üretime dönüştürebilmek olduğunu belirterek nitelik odaklı bir dönüşüm çağrısı yaptı.
4 Stratejik Eksende 13 Maddelik Reform Paketi ASO’nun yayımladığı raporda, teknoparklarda ikinci sıçramayı sağlayacak 13 maddelik bir reform çerçevesi 4 ana eksende kamuoyu ile paylaşıldı:
- Teşvik Mimarisinde Dönüşüm: Teknopark teşviklerinin sadece mekânsal bulunma statüsüne göre değil; patent, ürünleşme ve teknoloji çıktısına dayalı performans odaklı bir yapıya kavuşturulması.
- Teknoloji Yatırımcılığına Geçiş: Yönetici şirketlerin ‘kira ve alan yöneten’ yapılardan çıkarak, teknoloji transferi ve ticarileşme süreçlerini yöneten yatırımcı aktörlere dönüşmesi.
- OSB–TGB Entegrasyonu ve Finansman Derinliği: Ar-Ge ile üretim arasındaki kopukluğun giderilerek Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve TGB’lerin entegre edilmesi, ayrıca finansman yapısının girişim sermayesi ile desteklenmesi.
- Performans ve Uluslararasılaşma: TGB’lerin çıktı ve etki bazlı izlenmesi, ticarileşme potansiyelinin artırılması ve daha kalıcı küresel entegrasyonların kurulması.
Reformun Uygulama Zemini: ASO Teknoloji Üssü Rapor, sunulan reform önerilerinin yalnızca kâğıt üzerinde kalmayacağını, kurulum hazırlıkları devam eden ASO Teknoloji Üssü ile somut bir uygulamaya dönüşeceğini müjdeliyor. Temelli Sanayi Havzası’nda 1 milyon metrekarelik alanda kurulacak olan Ar-Ge ve sanayi odaklı bu inovasyon kampüsü tam kapasiteye ulaştığında; 800’den fazla Ar-Ge şirketine ev sahipliği yapması, 18 bini aşkın nitelikli istihdam sağlaması ve Ankara ihracatına yaklaşık 1,5 milyar dolar katkı yaratması hedefleniyor.
Ayrıntılı bulguların ve eylem planlarının yer aldığı “Küresel Teknoloji Politikaları Perspektifinde Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Analizi” raporunun tam metnine ASO resmi internet sitesi üzerinden ulaşılabilir.
