2024 yılına ait Startups Watch raporu, Türkiye’nin girişim ekosisteminde yaşanan önemli gelişmeleri ve yatırım trendlerini gözler önüne seriyor. Özellikle 2023’ten sonra Türkiye’deki girişimcilik faaliyetlerinde dikkat çeken artışlar ve bu artışların arkasındaki etkenler, Türkiye’nin küresel girişim sahnesindeki yerini güçlendirdiğini gösteriyor.
Türkiye’deki Yatırım Faaliyetleri
2024 yılının ilk yarısında Türkiye’deki girişimlere yapılan yatırımlar, toplamda 235 anlaşma ile 587 milyon dolara ulaştı. Bu yatırımların 476 milyon dolarlık kısmı, yalnızca 2024’ün ikinci çeyreğinde gerçekleştirildi. Getir anlaşması hariç tutulduğunda bile, 2024’ün ilk yarısındaki toplam yatırım tutarı, 2019’un tamamından %417 daha yüksek bir seviyeye ulaşmış durumda. Bu, Türkiye’nin girişimcilik ekosisteminde yaşanan hızlı büyümeyi ve artan yatırımcı ilgisini açıkça gösteriyor.
TÜBİTAK BiGG Fonu’nun Etkisi
2024’ün ilk yarısında yapılan 142 pre-seed anlaşmasının 136’sı TÜBİTAK BiGG Fonu tarafından desteklendi. Bu fon sayesinde Türkiye, Avrupa’da en fazla pre-seed yatırım yapılan ikinci ülke konumuna yükseldi. Bu başarı, Türkiye’nin girişimcilik ekosistemini desteklemek için kamu kaynaklarının ne kadar etkili kullanılabileceğini göstermektedir.
Yatırımda Öne Çıkan Dikeyler:
- Yapay Zeka: 2024’ün ilk yarısında en fazla yatırım alan dikey yapay zeka oldu. 29 anlaşma ile bu alanda önemli bir büyüme kaydedildi.
- Fin-Tech: Colendi, Dgpays, Midas ve Sipay gibi fin-tech girişimlerine yapılan 15 milyon doların üzerindeki yatırımlar, fin-tech dikeyinde tüm zamanların en yüksek yatırım miktarına ulaşılmasını sağladı.
- Oyun: Türkiye, oyun sektöründe Avrupa’da ikinci, MENA bölgesinde ise birinci sırada yer aldı. Spyke Games’in 50 milyon dolarlık yatırımı, bu dikeydeki en büyük yatırımlardan biri olarak öne çıktı.
Kadın Girişimciler ve Cinsiyet Dağılımı
2024 yılının ilk yarısında yapılan 235 yatırımın 66’sı kadın girişimcileri içeriyordu ve bu, son 5 yılın en yüksek oranı olan %28’e ulaştı. Bu artışta, TÜBİTAK BiGG Fonu’nun desteklediği 41 kadın girişimcinin önemli bir payı olduğu belirtilmektedir. Ayrıca, Türkiye’deki girişimlerin %23’ü kadın kurucu(lar) tarafından kurulmuş durumda, bu da cinsiyet çeşitliliğinin girişim ekosisteminde giderek daha fazla önem kazandığını göstermektedir.
Yabancı Yatırımcıların Katılımı
2024’ün ilk yarısında yapılan yatırımlardan 12’sinde yabancı yatırımcılar yer aldı. Yabancı yatırımcı katılım oranı %12 olarak kaydedildi. Bu yatırımcılar arasında Anfa, EBRD, Mubadala Investment Company ve IFC gibi önemli uluslararası yatırım fonları bulunuyor. Yabancı yatırımcıların Türkiye’deki girişimlere olan ilgisinin devam etmesi, Türkiye’nin uluslararası girişimcilik ekosistemindeki yerini sağlamlaştırmaya yardımcı olmaktadır.
Girişim Sermayesi ve Melek Yatırımcılar
Türkiye’de 2024’ün ilk yarısında 365 aktif girişim sermayesi yatırım fonu (VCIF) ve 81 aktif geleneksel fon bulunuyor. Ancak, özellikle Seri A ve Seri B aşamasındaki fonların sayısının oldukça düşük olduğu belirtilmektedir. Bu, Türkiye’nin girişim ekosisteminde erken aşama yatırımların güçlü olduğu, ancak büyüme aşamasındaki girişimlerin yeterince desteklenemediği bir durumu işaret ediyor.
Türkiye’deki melek yatırımcı sayısı da artış gösterdi. 2024 yılı itibarıyla aktif lisanslı melek yatırımcı sayısı 576’ya ulaştı. Bu da bireysel yatırımcıların girişimcilik ekosistemine olan ilgisinin arttığını ve girişimlerin erken aşamalarda daha fazla destek bulduğunu gösteriyor.
Sonuç
2024 yılı itibarıyla Türkiye’nin girişimcilik ekosisteminde yaşanan gelişmeler, ülkenin küresel girişim sahnesinde daha güçlü bir yer edinme yolunda ilerlediğini göstermektedir. Yapay zeka, fin-tech ve oyun gibi dikeylerde yapılan büyük yatırımlar, Türkiye’nin bu alanlardaki rekabet gücünü artırıyor. Kadın girişimcilerin ekosistemdeki artan rolü ve yabancı yatırımcıların devam eden ilgisi, Türkiye’nin girişimcilik ekosisteminin geleceği için umut verici gelişmelerdir. Ancak, büyüme aşamasındaki girişimlerin desteklenmesi için daha fazla kaynağın ayrılması gerektiği de bu raporun önemli bulgularından biridir. Türkiye’nin girişimcilik ekosistemindeki bu dinamik yapı, ülkenin ekonomik büyümesine ve yenilikçi çözümler geliştirme kapasitesine önemli katkılar sağlayacaktır.
