Uzun süredir beklenen Teknolojik Ürünlerin Belgelendirilmesine İlişkin Yönetmelik, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülecek bu yeni düzenleme, ülkemizde Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan mal ve hizmetler için iki kritik belgeyi hayatımıza sokuyor: Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi (TÜR Deneyim Belgesi) ve Teknolojik Ürün Belgesi (TÜR Belgesi).
Bu yönetmeliğin temel amacı, bu belgelerin başvuru ve değerlendirme süreçlerini belirlemek ve özellikle TÜR Deneyim Belgesinin kamu ihalelerinde kullanımına dair usul ve esasları netleştirmektir. Yönetmelik, kamu destekli, uluslararası fonlarla destekli veya işletmelerin kendi özkaynaklarıyla yürüttüğü Ar-Ge ve yenilik projelerinden çıkan ürün ve hizmetleri kapsıyor.
TÜR Belgesi ile TÜR Deneyim Belgesi Arasındaki Fark Nedir?
Teknolojik ürünlerin ticarileştirilmesi ve Ar-Ge faaliyetlerinin belgelendirilmesi süreçlerinde sıkça karşılaşılan TÜR Belgesi ve TÜR Deneyim Belgesi, çoğu zaman birbiriyle karıştırılmaktadır. Oysa bu iki belge, amaçları ve kapsadıkları alanlar açısından önemli farklılıklar içermektedir.
TÜR Belgesi, bir ürünün Ar-Ge veya yenilik faaliyetleri sonucunda geliştirildiğini ve teknolojik nitelik taşıdığını resmi olarak belgeleyen bir dokümandır. Bu belge doğrudan ürüne verilir ve ürünün teknolojik ürün olarak tanınmasını sağlar. TÜR Belgesi, kamu destekleri, teşvik mekanizmaları, teknopark uygulamaları ve çeşitli bakanlık programları kapsamında ürünün değerlendirilmesinde önemli bir referans niteliği taşır.
TÜR Deneyim Belgesi ise üründen ziyade firmaya odaklanmaktadır. Bu belge, firmanın TÜR Belgesi almış bir ürünün geliştirilmesi, uygulanması veya ticarileştirilmesi süreçlerinde aktif rol aldığını ve bu alanda deneyim sahibi olduğunu göstermektedir. Özellikle kamu ihalelerinde, yeterlilik değerlendirmelerinde ve firma referanslarının sunulmasında TÜR Deneyim Belgesi, firmanın teknolojik ürün geliştirme yetkinliğini ortaya koyan önemli bir kanıt olarak kullanılmaktadır.
Sonuç olarak, TÜR Belgesi ürünün teknolojik kimliğini ve Ar-Ge çıktısı olduğunu ortaya koyarken, TÜR Deneyim Belgesi firmanın bu ürünü geliştirme ve hayata geçirme konusundaki tecrübesini belgelemektedir. Bu yönüyle her iki belge de farklı amaçlara hizmet etmekte ve teknoloji odaklı projelerde birbirini tamamlayıcı nitelik taşımaktadır.
Teknolojik Ürün Nedir ve Ne Avantaj Sağlayacak?
Yönetmeliğe göre teknolojik ürün, bilimsel bilgi ve teknolojik araştırmalar kullanılarak ortaya çıkarılan, var olandan belirgin bir şekilde farklılık gösteren, katma değeri ve rekabet edebilirliği yüksek ürün, yazılım veya hizmetlerdir.
Yeni belgelerin üreticilere sağlayacağı başlıca avantajlar şunlardır:
1. Kamu İhalelerinde Sınırsız İş Deneyimi: Üreticiler, TÜR Deneyim Belgesini kamu ihalelerinde herhangi bir tutar sınırı olmaksızın iş deneyim belgesi yerine kullanabileceklerdir. Bu belge, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili hükmü çerçevesinde Bakanlık (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) tarafından düzenlenmektedir.
2. Yerli Katkı Avantajı: TÜR Belgesine sahip yazılım ürünleri, Yerli Malı Tebliği kapsamında %100 yerli olarak kabul edilecek. TÜR Belgesine sahip diğer sanayi ürünleri ise, yerli katkı oranı hesaplamasında ilave puan avantajı elde ederek kamu alımlarında daha rekabetçi bir konuma ulaşacaktır. TÜR Deneyim Belgesi düzenlenen ürünler için ayrıca, süresiz kullanım hakkı tanıyan bir TÜR Belgesi de düzenlenir.
Başvuru Şartları ve Değerlendirme Süreci
TÜR Deneyim Belgesi ve TÜR Belgesi başvuruları, işletmeyi temsile yetkili kişilerce elektronik ortamda, Bakanlıkça oluşturulan portal üzerinden yapılacaktır.
Başvuru sırasında dikkat edilmesi gereken temel şartlar şunlardır:
• Proje Bitirme Belgesi: Başvuruya konu teknolojik ürünün bir Ar-Ge veya yenilik projesi sonucunda ortaya çıktığını gösteren, projeyi destekleyen kurumdan (kamu desteklilerde) veya TÜBİTAK değerlendirmesi sonucunda (özkaynaklı projelerde) alınmış Proje Bitirme Belgesi sunulmalıdır.
• Piyasaya Arz Kanıtı: Ürünün piyasaya arz edildiğinin (ilk kez piyasada bulundurulması) satış faturası veya sevk irsaliyesiyle belgelendirilmesi gerekir. Bu belgelerin sunulamaması halinde, ürünün Teknoloji Hazırlık Seviyesinin (THS) en az seviye 7 olması zorunludur.
• Yerli Malı Belgesi: Yazılım ve hizmetler hariç, TÜR Deneyim Belgesi başvurularında başvuru sahibi adına düzenlenmiş Yerli Malı Belgesi şartı aranır ve bu belgenin başvuru tarihi itibarıyla geçerli olması gerekir.
Başvurular, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Milli Teknoloji Genel Müdürlüğü (Genel Müdürlük) tarafından incelenir. Özellikle özkaynaklı projelerde teknolojik ürünün Ar-Ge ve yenilik içeriği TÜBİTAK tarafından, uzman izleyiciler görevlendirilerek değerlendirilir. Geliştirme süreçlerinin ülke sınırları içinde gerçekleştirilmesi esastır.
Geçerlilik ve İptal Durumları
TÜR Deneyim Belgesi, teknolojik ürünün piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle geçerlidir. Buna karşın, TÜR Belgesi süresiz olarak verilir.
Belgenin verilmesine esas teşkil eden bilgi veya belgelerde gerçeğe aykırılık tespit edilmesi halinde Genel Müdürlük belgeyi resen iptal etmeye yetkilidir. Ayrıca, TÜR Deneyim Belgesi düzenlendikten sonra ilgili yerli malı belgesinin iptal edilmesi durumunda, TÜR Deneyim Belgesi de aynı tarih itibarıyla iptal edilmiş sayılır. İptal edilen TÜR Deneyim Belgesinin Elektronik Kamu Alımları Platformu’na (EKAP) aktarımı derhal sonlandırılır.
Bu yönetmelik, yenilikçi yerli ürünlerin kamu alımlarında daha etkin bir rol almasının önünü açarak, teknolojik gelişime önemli bir ivme kazandırmayı hedeflemektedir. Genel Müdürlük, uygun bulduğu başvuruları incelemenin tamamlandığı tarihten itibaren beş iş günü içinde portal üzerinden düzenleyecektir.
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=42779&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
