Türkiye’de 2023 yılında Ar-Ge faaliyetleri için merkezi yönetim bütçesinden 98 milyar 737 milyon lira harcandı. 2022 yılında bu tutar 53 milyar 844 milyon olarak gerçekleşmişti.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), “Merkezi Yönetim Bütçesinden Araştırma Geliştirme (Ar-Ge) Faaliyetleri İçin Ayrılan Ödenek ve Harcamalar-2024” raporunu yayımladı.
Rapora göre, Ar-Ge harcamaları, merkezi yönetim bütçesinin %1,38’ini oluşturdu. Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) içindeki oranı da %0,38 olarak belirlendi. 2024 yılı tahminlerine göre, bu yıl merkezi yönetim bütçesinden Ar-Ge için 174 milyar 627 milyon lira ayrılması planlanıyor.
En Büyük Pay Üniversitelere Ayrıldı
2023 yılında merkezi yönetim bütçesinden Ar-Ge için yapılan harcamalar sosyoekonomik hedeflere göre değerlendirildiğinde, en büyük pay %70,8 oranıyla üniversitelere genel bilgi gelişimi için ayrıldı. Bunu %5,8 ile endüstriyel üretim ve teknoloji, %5,5 ile diğer kaynaklardan finanse edilen genel bilgi gelişimi, %4,5 ile savunma ve %3,9 ile tarım izledi.
2024 yılı öngörülerine göre de üniversitelere genel bilgi gelişimi için %73,2 oranında bir bütçe ayrılması bekleniyor. Genel bilgi gelişimi (diğer kaynaklardan finanse edilen) %5,1 ile ikinci sırada yer alırken, savunma, endüstriyel üretim ve teknoloji %4,9 ile takip ediyor.
Avrupa Programları Ön Planda
2023 yılında merkezi yönetim bütçesinden uluslararası Ar-Ge programlarına 2,2 milyar lira ayrıldı. Bu fonun 1,3 milyar lirası Avrupa çapında yürütülen Ar-Ge programlarına tahsis edildi. Sırasıyla 592 milyon lira uluslararası Ar-Ge faaliyetinde bulunan kuruluşlara, 303 milyon lira ise ikili veya çok taraflı uluslararası Ar-Ge programlarına aktarıldı.
2024 yılı bütçe tahminlerine göre ise uluslararası Ar-Ge programlarına 2,7 milyar lira ayrılması planlanıyor. Avrupa çapında yürütülen Ar-Ge programları yine 1,6 milyar lira ile ilk sırada yer alırken, uluslararası Ar-Ge kuruluşlarına 722 milyon lira ve ikili ya da çok taraflı programlara 357 milyon lira ayrıldı.
Uzay Çalışmalarına Yönelik Ar-Ge Harcamaları 10 Yılda 146 Katına Çıktı
Özellikle “uzayın keşfi ve kullanımı” alanındaki Ar-Ge harcamalarının ise 10 yılda yaklaşık 146 kat arttığı gözlemlendi. 2013 yılında bu alanda yapılan harcama 9 milyon 151 bin 470 lira iken, geçen yıl bu tutar 1 milyar 334 milyon 549 bin 952 liraya çıktı. Uzay çalışmaları için yapılan harcamaların toplam bütçe içindeki payı ise geçen yıl yüzde 1,4 olarak belirlendi. Bu yıl için uzay Ar-Ge harcamalarının 2,2 milyar lirayı geçmesi öngörülüyor.
Tarımda da Ar-Ge Harcamaları Arttı
Tarım sektöründeki Ar-Ge çalışmalarına ayrılan bütçede de önemli bir artış yaşandı. 2013 yılında bu alana 127 milyon 815 bin 898 lira harcanırken, geçen yıl bu tutar 3 milyar 850 milyon 76 bin 692 liraya ulaştı. Böylece tarım Ar-Ge bütçesi 10 yılda 30 katına çıktı.
