Kurumlar vergisi beyannamesi sürecinin tamamlanması birçok firma için yılın en yoğun mali dönemlerinden birinin geride kaldığı anlamına geliyor. Ancak çeşitli indirim ve istisnadan yararlanan şirketler için yapılması gereken bir adım daha var; beyannamede yararlanılan bazı istisna ve indirimler için Yeminli Mali Müşavir tasdik raporu ibrazı gerekebilir.
Özetle 49 No’lu Tebliğin gereklilikleri yerine getirildi mi?
Tebliği Hatırlayalım
30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmî Gazete’de Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 49) yayımlandı. Tebliğ gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin beyannamelerinde yer alan belirli istisna, indirim ve uygulamaların gerçekten mevzuata uygun olup olmadığının Yeminli Mali Müşavir tarafından hazırlanacak olan bir rapor ile ortaya konulmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemeyi amaçlamaktadır.
Kimleri İlgilendiriyor?
Bu düzenleme gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannamelerinde belirli tutarları aşan istisna, indirim veya uygulamalardan yararlanan mükellefleri ilgilendirmektedir.
Hangi Dönemleri Kapsıyor?
Hesap dönemi takvim yılı olan mükelleflerde 2025 yılı ve izleyen hesap dönemleri için uygulanacaktır. Özel hesap dönemine tabi olan mükelleflerde ise 2025 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen özel hesap dönemleri kapsama girmektedir.
Asgari Bir Sınır Var Mı?
Evet, tebliğe göre beyannamede müstakil satırı bulunan ve Tebliğ kapsamında sayılan istisna veya indirimlerden her biri itibarıyla 500.000 TL’yi aşan tutarlar için raporu zorunluluğu doğmaktadır.
Her bir istisna veya indirim ayrı ayrı 500.000 TL’yi aşmasa bile birden fazla istisna ve indirim toplamı 1.000.000 TL’yi aşıyorsa bu durumda ilgili istisna ve indirimlerin tamamı tasdik kapsamına girmektedir.
Bu nedenle firmalar açısından kritik olan nokta yalnızca tek bir indirim kaleminin büyüklüğü değildir.
Rapor Ne Zamana Kadar ve Nereye Verilmelidir?
Gelir vergisi ve kurumlar vergisi mükellefleri açısından tasdiki zorunlu işlemlere ilişkin raporlar ilgili gelir veya kurumlar vergisi beyannamesiyle birlikte ya da beyanname verme süresinin bitimini takip eden iki ay içinde Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderilmelidir.
Hangi Durumda Ayrıca Rapor Düzenlenmesi Gerekmez?
Gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ve eklerine ilişkin tam tasdik kapsamında olanlar tebliğde belirtilen istisna, indirim veya uygulamalar için ayrıca ayrı bir rapor ibraz edilmesine gerek bulunmamaktadır.
Ancak bu durum otomatik bir muafiyet olarak değerlendirilmemelidir. Tam tasdik raporunda ilgili istisna, indirim veya uygulamalara ayrı bir bölümde yer verilmesi gerekmektedir.
Tasdik Ettirilmemenin Sonuçları Nelerdir?
Tebliğ kapsamına giren işlemler için tasdik raporunun süresinde ibraz edilmemesi halinde mükellefe V.U.K mükerrer 227. maddesi kapsamında ek süre verilmektedir. Ancak rapor bu ek süre içinde de ibraz edilmezse mükellef beyannamede yer verilen bir istisna veya indiriminden yararlanamayacaktır. Tebliğde ayrıca raporun zamanında ibraz edilmemesi halinde özel usulsüzlük cezasına ilişkin hükümlerin de uygulanacağı belirtilmiştir.
Tebliğde Hangi İstisna, İndirim ve Uygulamalara Yer Verilmektedir?
Tebliğ ekinde 23 ayrı başlıkta hangi indirim ve istisnaların kapsama dahil olduğu ve dikkat edilmesi gereken hususlar belirtilmiş. Biz özellikle 5746 sayılı Kanuna tabi Ar-Ge/tasarım Merkezleri ile 4691 sayılı Kanuna tabi Teknoloji Geliştirme Bölgelerini ele alacağız.
1-4691 sayılı Kanun Kapsamında Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazanç İstisnası
İstisna şartlarının sağlanmasına ilişkin neler kontrol edilmeli:
- İstisna Mevzuatının Değerlendirilmesi
Teknoloji geliştirme bölgelerinde elde edilen kazanç istisnasına ilişkin 4691 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri incelenir. - Hasılat, Maliyet ve Gider Ayrımının Kontrolü
İstisna kapsamında bulunan ve bulunmayan faaliyetlere ilişkin hasılat, maliyet ve gider unsurlarının ayrı ayrı izlenip izlenmediği ve kayıtların bu ayrımı yapacak şekilde tutulup tutulmadığı incelenir. - Ortak Kullanılan Unsurların İlişkilendirilmesi
İstisna kapsamındaki faaliyetler ile diğer faaliyetler arasında ortak kullanılan personel, altyapı, yazılım, ofis ve benzeri unsurların hangi yöntemle nasıl bir dağıtım anahtarının kullanıldığı ve bunların muhasebe kayıtları ile tutarlılığı kontrol edilir. - İstisna Kazancın Hesaplanması
İstisna kapsamındaki faaliyetlerden elde edilen hasılattan bu faaliyetlere ilişkin maliyet ve giderlerin düşülmesi suretiyle kazancın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı incelenir. - Zararların Diğer Kazançlardan Mahsubunun Kontrolü
İstisna kapsamındaki faaliyetlerin zararla sonuçlanması halinde bu zararların istisna kapsamında olmayan faaliyet kazançlarından indirilip indirilmediği değerlendirilir. - Hibe, Bağış ve Yardımların Değerlendirilmesi
TÜBİTAK ve benzeri kurumlardan sağlanan hibeler ile bu mahiyetteki bağış ve yardımların kurum kazancına dahil edilip edilmediği ve istisnadan yararlandırılıp yararlandırılmadığı kontrol edilir. - Kapsam Dışı ve Olağandışı Gelirlerin Değerlendirilmesi
Kanun kapsamı dışında kalan faaliyetlerden elde edilen gelirler ile kur farkları, faiz gelirleri, olağandışı gelir ve karların bu gelirlerin istisna kazancı ile ilişkilendirilip ilişkilendirilmediği incelenir. - Muhasebe Kayıt Düzeninin İncelenmesi
Muhasebe kayıtlarının istisna kazancın doğru tespit edilmesini sağlayacak şekilde takip edilip edilmediği değerlendirilir. - Genel Yönetim Giderlerinin Dağıtımı
İstisna kapsamındaki faaliyetler ile istisna kapsamında olmayan faaliyetlere isabet eden genel yönetim giderlerinin dağıtıma konu edilip edilmediği ve dağıtım yönteminin uygunluğu incelenir. - İstisna Tutarının Hesaplanması ve Tablolar
Yapılan tüm tespitler dikkate alınarak 4691 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında mükellefin ne kadar istisnaya hak kazandığı düzenlenecek tablolarda ayrıntılı olarak gösterilir.
2-5746 sayılı Kanun Kapsamında Ar-Ge ve Tasarım İndirimleri
5746 sayılı Kanun’a ilişkin yönetmelikte Ar-Ge merkezleri ve tasarım merkezlerinin Ar-Ge ve tasarım indiriminden yararlanabilmesi için YMM tasdik raporu hazırlanmasına yönelik zorunluluk halihazırda yer almaktaydı. Yeni yayımlanan tebliğ ile bu zorunluluğun uygulama çerçevesi netleştirilmiş ve rapor düzenlenmesine ilişkin parasal sınırlar belirlenmiştir.
İndirim şartlarının sağlanmasına ilişkin tespitler şunlar kontrol edilir:
- İndirim Mevzuatının Değerlendirilmesi
Ar-Ge ve tasarım indirimine ilişkin yasal düzenlemeler incelenerek mükellefin ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği tespit edilir. - Mükellefin Yararlanma Statüsünün Kontrolü
Mükellefin Ar-Ge veya tasarım indiriminden yararlanabilecek hukuki statüye sahip olup olmadığı değerlendirilir. - Yürütülen Projelerin İncelenmesi
İndirime konu edilen projelerin kapsamı, niteliği ve Ar-Ge veya tasarım faaliyetiyle ilişkisi ayrıntılı olarak incelenir. - Harcama Gruplarının Tespiti
Ar-Ge ve tasarım indirimine konu edilen harcamalar ana gruplar itibarıyla yıllık tutarları ve ayrıntılı dökümleriyle birlikte değerlendirilir. - Personel Gider ve Teşvikleri ile Çalışma Sürelerinin Kontrolü
Çalışanların projelerde görev aldığı süreler, ücretleri, gelir vergisi stopaj teşvikine konu edilen tutarlar ve desteklenecek personel bilgileri incelenir. - Dışarıdan Sağlanan Hizmetlerin Değerlendirilmesi
Test, laboratuvar, analiz, danışmanlık, ekspertiz ve benzeri dış hizmetlere ilişkin hizmet sağlayıcı bilgileri, fatura detayları ve mali tutarlar kontrol edilir. - Siparişe Dayalı Ar-Ge ve Tasarım Faaliyetlerinin İncelenmesi
Sözleşme kapsamında siparişe dayalı yürütülen Ar-Ge, yenilik veya tasarım faaliyetleri için hesaplanan indirim tutarları değerlendirilir. - Aktifleştirilen ve Gider Yazılan Harcamaların Ayrımı
Ar-Ge ve tasarım faaliyetleri kapsamında aktifleştirilen veya doğrudan gider yazılan harcamaların doğru sınıflandırılıp sınıflandırılmadığı incelenir - Devreden İndirim Tutarlarının Kontrolü
Önceki dönemden devreden veya sonraki döneme devreden indirim tutarlarının doğru hesaplanıp beyan edilip edilmediği kontrol edilir. - Mevzuat Kapsamındaki İndirimlerin Değerlendirilmesi
Mükellefin aynı indirim tutarı için diğer mevzuat hükümleri kapsamında ayrıca bir indirimden yararlanıp yararlanmadığı incelenir. - İndirim Tutarının Hesaplanması
Yapılan tüm tespitler dikkate alınarak 5746 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında mükellefin ne kadar indirime hak kazandığı düzenlenecek tablolarla ayrıntılı olarak gösterilir.
