Türkiye, 2021-2027 yılları arasında aktif olacak Ufuk Avrupa Programı’na katılım açısından önemli bir gelişim göstermiştir. Ancak, 2023 yılı itibarıyla gözlemlenen bazı düşüşler, bu sürecin devamında daha dikkatli stratejilerin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Türkiye’nin bu programdaki katılım sayıları ve aldığı fonlar, ülkenin bilimsel araştırma ve inovasyon kapasitesinin uluslararası düzeyde ne denli geliştiğini yansıtan önemli göstergelerdir.
Ufuk Avrupa Programına Türkiye’nin Katılımı
Türkiye, Ufuk Avrupa Programı’na 2021-2022 yıllarında sınırlı bir başlangıç yapmış olsa da, 2022 yılı Türkiye için oldukça dikkat çekici bir yıl olmuştur. Katılım sayısı, 1’den 350’ye çıkarak önemli bir sıçrama gerçekleştirmiştir. Ancak, bu ivme sonraki yıllarda düşüşe geçmiştir. 2023 yılında katılım sayısı 296’ya düşerken, 2024 yılında ise bu sayı 221’e gerilemiştir. Bu gelişme, Türk araştırma kurumlarının ve özel sektörün programdan ne kadar faydalandığına dair bazı endişelere yol açmaktadır.
AB’den Alınan Net Katkı ve Desteklenen Projeler
Ufuk Avrupa Programı’ndan alınan net katkı açısından da benzer bir düşüş gözlemlenmektedir. 2022 yılında Türkiye, programdan 112 milyon Avro tutarında bir katkı sağlamayı başarmışken, 2024 yılı itibarıyla bu katkı 66,9 milyon Avro’ya düşmüştür. Bu durum, Türkiye’nin AB fonlarına erişimindeki zorlukları ve fonların etkili kullanımı konusunda yaşanan bazı sıkıntıları işaret etmektedir.
Türkiye’nin Katılım Sayıları ve Destek Oranı
2023 yılı itibarıyla Türkiye, Ufuk Avrupa Programı’na katılım gösteren 2.102 projeye dahil olmuştur. Programdaki desteklenme oranı ise ortalama olarak %11,4 seviyelerinde kalmıştır. Ancak Türkiye’nin özelinde bu oran, %13,14’e çıkmıştır. Ufuk Avrupa programındaki projelere Türkiye’nin katılım oranı, Türkiye’nin Ar-Ge ve inovasyon kapasitesinin giderek daha fazla uluslararası projelere entegre olduğunu gösteriyor.
Türkiye’deki Kurum ve Kuruluşların Destek Alışı
Ufuk Avrupa Programı’ndan Türkiye’nin çeşitli kurumları ve kuruluşları tarafından alınan desteklerin dağılımına bakıldığında, yükseköğretimin payının diğer sektörlere göre daha fazla olduğu dikkat çekmektedir. Türkiye özelinde ise en fazla fonu alan sektör, %42,6 ile özel sektör sanayi kuruluşları olmuştur. Yükseköğretim ve araştırma kuruluşları ise onu takip etmektedir.
En fazla destek alan Türk kamu kurum ve kuruluşları arasında İstanbul Büyükşehir Belediyesi öne çıkmaktadır. 6 proje ile en büyük fonu alan bu kurum, aynı zamanda Türkiye’nin Ufuk Avrupa Programı’ndaki en başarılı kamu kuruluşu olmuştur. İkinci sırada ise ODTÜ Güneş Enerjisi Uygulama ve Araştırma Merkezi yer almaktadır ve bu merkez 9 projeye fon desteği almıştır.
Araştırma kuruluşları arasında TÜBİTAK, 72 projeyle en fazla fonu almıştır. Türkiye’nin özel sektöründe ise en başarılı 3 kuruluş Ford, Arçelik ve GE Marmara Teknoloji olmuştur. Bu firmalar, Ufuk Avrupa Programı’ndan aldıkları fonlarla, teknoloji ve inovasyon alanlarında önemli gelişmeler kaydetmişlerdir.
Türkiye’deki Şehirlerin Katılım Performansı
Türkiye’de Ufuk Avrupa Programı’na en fazla katılım gösteren şehirler İstanbul, Ankara ve İzmir olmuştur. İstanbul, %46,4’lük bir payla en yüksek katılımı sağlarken, Ankara %25,4 ve İzmir %8,4 oranları ile bu şehirleri takip etmektedir. Bu üç şehir, Türkiye’nin katılımının %80’ini oluşturmakta olup, Türkiye’nin bilimsel ve teknolojik altyapısının büyük kısmını temsil etmektedirler.
KOBİ’lerin Ufuk Avrupa Programındaki Performansı
Ufuk Avrupa Programı’na Türkiye’den 126 KOBİ katılım sağlamıştır. Bu KOBİ’lerin aldığı toplam destek ise 30,29 milyon Avro olmuştur. KOBİ’lerin programdan aldığı bu fonlar, Türkiye’nin küçük ve orta ölçekli işletmelerinin Ar-Ge ve inovasyon faaliyetlerini desteklemek için önemli fırsatlar sunmaktadır. KOBİ’lerin bu programdaki destekleri artırması, özellikle teknolojik gelişim ve inovasyon kapasitesinin artırılması açısından önemlidir.
Ufuk Avrupa Programı’na Katılımda Daha Fazla Çaba Gerekli
2022 yılı Türkiye için büyük bir sıçrama yılı olmuş olsa da, 2023 ve 2024 yıllarında yaşanan düşüşler, Türkiye’nin Ufuk Avrupa Programı’na katılımındaki bazı zorlukları gözler önüne seriyor. Bu düşüşlerin sebepleri arasında, sektörel taleplerin değişmesi, program politikalarındaki değişiklikler ve ülke içindeki stratejik önceliklerin etkili bir şekilde belirlenmemesi yer alabilir.
Bununla birlikte, özel sektör ve KOBİ’lerin katılımının artırılması, yükseköğretim ve araştırma kuruluşları ile işbirliklerinin güçlendirilmesi, Türkiye’nin uluslararası projelere olan katılımını artırabilir. Ufuk Avrupa Programı, Türkiye için büyük bir fırsat sunmakta olup, ülkemizin bilimsel ve teknolojik alandaki hedeflerine ulaşabilmesi için bu programdan daha fazla faydalanması gerekmektedir. Gerekli stratejiler ve kaynaklar ile Türkiye, bu süreçteki katılımını artırabilir ve küresel pazarda daha güçlü bir konum elde edebilir.
Türkiye 2024 Ar-Ge ve İnovasyon Raporu’nu indirmek için tıklayınız.
